te voet naar Santiago de Compostela

Dag 91 - 30 juni - 41km

J:

Heerlijk loopweer vandaag, 's morgens fris, 's middags zon, 32 graden, maar een sterke wind zorgde voor afkoeling. Voor het eerst de hoeden op gehad, vooral de brede rand is prettig tegen de zon, een goede aankoop.

Burgos uit lopen was saai, maar daarna liepen we al snel de hoogvlakte op. De akkers zijn nu veel kleiner en hebben grillige vormen, zodat een prachtige lappendeken van verschillende tinten groen en geel ontstaat. In de bermen staan zoveel bloemen als ik nog nooit bij elkaar heb zien staan. Er staat bijna geen gras tussen. Veel bloemen, maar ook heel veel verschillende soorten, iedere keer in andere combinaties, je komt ogen te kort. Zo vlogen de kilometers om, vandaag 41, dat is veel.

Een Pool noemde ons de Holland Expresse, we lopen inderdaad vrij snel, de aard van het beestje. Het terrein is wel heel vlak en de paden zijn ook goed, dan kun je opschieten.

----------

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 91: 2507 km. (nu in: Castrojeriz)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 92 - 1 juli - 40km

R:

Nou nou nou, knap saai vandaag. Eerst niet. Vanuit Castrojeriz, wat in een breed rivierdal ligt, klommen we weer naar boven. Terug naar de hoogvlakte waar we voortdurend over lopen, op 800 m hoogte. Zo`n hoogvlakte heet hier meseta. Hij is boomloos en berucht onder pelgrims doordat de hitte er ondraaglijk kan zijn.

Toen we daar waren zagen we alleen maar tarwe. Onafzienbare tarweakkers, kilometer na kilometer. Op een onverhard pad er tussen door. Graanvelden zijn niet lelijk, maar als er geen enkele afwisseling is gaat het wat vervelen. `s Middags was het al niet beter: toen liepen we langdurig langs een kanaal. Het Canal de Castilla. Wel een wat bijzonder kanaal, want het is uit het eind van de 18e eeuw. Zeer oud dus, en nooit klaargekomen door technische problemen.

We liepen over een sluis heen. Maar er wachtte ons een verrassing: een juweel van een romaans kerkje in Fromista. Zowel van binnen als van buiten rijk versierd met prachtige kapitelen. Sober, mooi van architectuur, terwijl veel romaanse kerken hier juist plomp zijn, vierkant en blokkerig. Opvallend is wel dat zelfs de kleinste dorpskerkjes van binnen zeer rijk zijn versierd; erfenis van het feit dat er al 1000 jaar pelgrims langs trekken.

Eind van de middag liepen we dit dorpje binnen. We dachten er te kunnen kamperen, maar nee. Het werd een hostal, een soort eenvoudig hotel. Eenmaal op de kamer trek ik het rolluik op, en heb tot mijn verrassing uitzicht op wederom een romaanse kerk, met een rijk gebeeldhouwd portaal. Gauw erheen gesneld (als je in Spanje iets wil zien moet je dat niet uitstellen, anders is het weer gesloten). En ja hoor, over 5 minuten ging hij dicht. We hebben hem toch nog wel goed kunnen bekijken.

Romaanse kerken, daar hebben wij een zwak voor. Onderweg lopen we geen kerkje voorbij zonder aan de deur te voelen of we er in kunnen.

Wat in Spanje zo leuk is is het feit dat men in al die dorpen die we passeren er zo trots op is dat ze aan de camino liggen. De hele dag door wenst men ons: buen camino! animo! En men doet het uit de grond van zijn hart, als een soort plicht: pelgrims moeten aangemoedigd worden. Ik moet bekennen dat het best goed doet. Natuurlijk proberen ook allerlei lieden er commercieel beter van te worden; verleggen de markering langs hun bar, adverteren met middeleeuwse linzenschotels of bieden allerlei therapieën aan. Ach, het maakt het wel kleurrijk.

----------

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 92: 2547 km. (nu in: Villalcázar de Sirga)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 93 - 2 juli - 39 km

R:

De camino ging door zoals hij gisteren ging: over een voetpad naast de weg, rechtdoor. Links eindeloze graanvelden, rechts niet anders.

Na 5 km een plaatsje, Carrión de los Condes. Het betekende afleiding in de saaiheid van de eindeloze rechte wegen door het eindeloze spaanse graan.

In Carrión werden we langs een romaanse kerk geleid met een ingangsportaal, zo mooi als we zelden zagen. Boven een Christusfiguur geflankeerd door vele andere figuren, in de lijst vlak boven de deur 24 musici met instrument, zijnde alle toen gebruikte, incl. de menselijke stem. Alles puntgaaf, een wondertje van schoonheid.

Maar ja, daarna kwam weer een traject over een onverharde stenige weg, rechtuit, door velden met graan, zonder 1 boom, zonder een dorpje of een bron, 17 km lang. Overigens wel met erg veel bloemen. 

Een dorpje, met veel huizen gebouwd van adobe: blokken van in de zon gedroogde leem. Vaak met stro vermengd. Elk jaar moeten ze worden bijgesmeerd, want regen spoelt veel weg. En daarna wederom langs de weg, rechtuit. Al dagen rechtuit, langs de weg, door eindeloze tarwevelden. 

Afgelopen dagen hebben we flinke afstanden afgelegd en moeheid, beurse voeten, zere tenen gingen spelen.
Er zijn niet veel dorpjes, niet veel refugio`s en nauwelijks winkeltjes. Dus moet je soms langer doorlopen dan je wil. Uiteindelijk onderdak gevonden in een albergue in een klein dorpje. Kleren in de wasmachine, biertje in de tuin, meegenomen nootjes erbij, we kwamen weer bij.
Maar het landschap gaat nog dagen zo door, daar moeten we ons op voorbereiden.

Onderweg, tijdens het 17 km lange dorploze traject, passeerden we een zg. cañada. Dat is een brede grasbaan die door het landschap loopt en waarover vroeger (nu amper meer) de kuddes schapen van de zomerweiden terug naar de winterverblijven werden gevoerd. Deze transhumances gingen over honderden kilometers. `s Zomers werden ze geweid in het zuiden van Spanje en in Portugal, `s winters bij León en in de noordelijke bergen.

----------

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 93: 2586 km. (nu in: San Nicolás del Real Camino)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 94 - 3 juli - 25 km

J:

Sinds 2 dagen loop ik te denken over het ontwerp van een nieuwe vangtent voor vliegen. Urenlang ben ik daarmee bezig en dan ben je weer vele kilometers verder. Dat is prettig, want het landschap is saai en ik heb ineens last van blaren en beurse voeten. De grond is heel droog en hard, de paden vaak vol stenen en de schokdemping van mijn schoenen zal na 2600 kilometer wel flink afgenomen zijn. Ook hebben we de laatste dagen veel kilometers gelopen. Even een dagje rustig aan dus. Zo belandden we al om 2 uur 's middags in een geweldig ongezellig hotel.

Drie maanden waren alle dagen gevuld, met lopen, of op rustdagen met dingen regelen of iets bekijken. In dit dorp is niets te doen en dan blijkt er alleen een vrij vervelend boek in de rugzak te zitten.

Als we als pelgrims langs beroemde kerken lopen en ons vergapen aan al dat moois, bedenk ik me vaak dat al eeuwenlang de pelgrims dat doen. Ook al eeuwenlang hebben ze zere voeten en erger gehad, hele ziekenhuizen werden er voor opgericht, met kerkhoven ernaast. Ik heb maar een klein ongemak en loop morgen weer gewoon verder.

----------

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 94: 2611 km. (nu in: El Burgo Ranero)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 95 - 4 juli - 38 km

R:

Op een dorpsplein, in de schaduw van de kerk, stond een klein witgekleed nonnetje ons op te wachten. Wij konden niet anders dan in haar val te lopen, maar zij toonde een big smile. Elk afzonderlijk kregen wij een prevelementje, in het Spaans. Het is dus volledig aan ons voorbijgegaan waar het over ging, maar het werd uiterst vriendelijk en blij gebracht en zal wel voorspoed voor onze pelgrimage hebben beduid. Elk van ons kreeg een goudkleurig hangertje met Maria erop, hetgeen nu dus aan onze rugzak bungelt. Zij nam afscheid, keek ons na met nog steeds de big smile, en wachtte op haar volgende prooi.

Vandaag naar León gelopen. Kamer genomen in een hostal in de oude binnenstad, gedoucht en gaan sightsee-en. Eerst de kathedraal bekeken, die zeer veel gebrandschilderde ramen heeft; mooi. Van buiten is hij wat kaal en plomp. Mooier was de romaanse San Isidoro, met een grafruimte voor Spaanse koningen die geheel met romaanse gewelfschilderingen is bedekt. En daarna mochten we een biertje op een terras. Daar kregen we olijven bij maar ook stukjes aardappel in een knoflooksaus. Prima.
Uit eten gaan in Spanje betekent altijd wachten tot 9 uur want dan beginnen de restaurants pas te draaien, voor die tijd zijn de rolluiken nog neer. Ook winkels zijn vaak dicht. Vanochtend, we hadden flink honger, konden we pas om kwart voor 10 brood kopen. Dan hebben wij er al 2,5 uur lopen opzitten!   

Van León is het nog 320 km naar Santiago. Nog een dag of 11! Maar het mag ook wel, we gaan naar het einde verlangen. Of het komt doordat Spanje toch wat eentonig is, of door het domweg al zo lang wegzijn, steeds vaker hebben we het over thuis, over hierna. Hoe jammer het ook zal zijn als onze tocht is afgelopen.

Ik mis klassieke muziek, ik heb sinds vertrek geen klassieke muziek meer gehoord. Soms kwam muziek uit een raam gewaaid bij het voorbijlopen; altijd lelijke. Voor concerten is het nog geen toeristenseizoen, die zijn er nog niet. Bach!

----------

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 95: 2649 km. (nu in: León)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 96 - 5 juli - 38 km

R:

Vanochtend León uitgelopen door voorsteden en eindeloze bedrijventerreinen. Morsig, onherbergzaam, stinkend.

Daarna een stuk door heuvels, met eikjes, brem, en rode aarde. Eindelijk iets anders dan eindeloze graanvelden, en ook eindelijk niet meer langs de weg. Helaas moesten we `s middags een heel eind over een stoffige keienweg, zo`n 8 kilometer rechtdoor. Saai.

Even liepen we langs een spoorbaan. Soms toetert er wel eens een vrachtwagenchauffeur, zwaait naar ons. Maar nu een treinmachinist: knipperen met de lichten, toeteren en zwaaien bij het passeren. Geinig.

Beland op een volle camping, althans vol met stacaravans, compleet met voortuintjes, kabouters, gedoe en lawaai. Maar wel weer eens ons eigen potje gekookt: macaroni met gebakken gehakt en ui, verder paprika en tomaten (3 grote, behoefte aan vocht). Flesje wijn erbij.

Het was druk vandaag met lopers. Veel nieuwe gezichten. 2 Amerikaanse meiden, met vlieglabel nog aan de rugzak: do you know where the camino is? 1e straat links, mevrouw. Dat komt dus uit Amerika vliegen om een stuk camino te lopen. Waar komt toch die zuigkracht van Santiago vandaan? Al die mensen die naar het westen lopen, of fietsen, of te paard gaan. Hoe kan het dat in een tijd van ontkerkelijking deze pelgrimage zo`n hype aan het worden is? Het is een heel bijzonder gezicht, al dat volk dat met rugzakken op in dezelfde richting loopt. Santiago, de magneet.

We konden wel eens een probleem krijgen: de warmte. Het was vandaag al behoorlijk heet, en windstil. Totnutoe hadden we steeds een windje erbij, wat verkoeling gaf. Daardoor zijn we Spanje, met name de hoogvlakte tusen Burgos en León, goed doorgekomen. Maar het lijkt nu echt warm te worden. Een troost is dat we morgen de vlakte verlaten en langzaamaan de heuvels inlopen. Daar is het hopelijk wat koeler.

----------

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 96: 2687 km. (nu in: Hospital de Órbigo)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 97 - 6 juli -38 km

J:

Warm was het vandaag, erg warm. 's Morgens om 9 uur hadden we de hoeden al op. Ze helpen fantastisch tegen de hitte. Ruud zweette zonder hoed zo hard, dat het door de zweetband heen op de grond drupte en zo voor mij een heel spoor vormde dat ik kon volgen. Ik voel me een beetje Roodkapje met die hoed, maar vind hem lekker koel en daar gaat het maar om.

We liepen langzaam van de hoogvlakte de bergen in, over rode zandpaden, door ruige weiden en lage eikenbossen. Mooi, maar geen sprankje schaduw. Halverwege lag de stad Astorga, met een grote kathedraal en een "kasteel" van Gaudí, ik vind het Efteling kastelen, maar het zal wel anders om zijn, de Efteling heeft voor zijn ontwerpen naar Gaudi gekeken.

Vlak voor we de stad in kwamen stond een keurig meneertje, hij vroeg aan Ruud die voorop liep waar hij vandaan kwam, gaf hem een hand en wenste hem een goede tocht verder. Bij mij hetzelfde, maar ik kreeg er twee klapzoenen bij, geurend naar aftershave liep ik de stad in. Daarna doken we het café in voor 2 grote bakken koffie en 2 reuzen croissants, uitgedeeld door een moederlijke barjuffrouw. Een vriendelijke ontvangst.

We lopen al een aantal dagen gelijk op met een Spaanse jongen van een jaar of 25. Elke ochtend loopt hij samen met een nieuw vriendinnetje, de ene keer Engels kletsend, de andere keer Spaans. 's Middags loopt hij alleen verder in een hoog tempo, op zoek naar een nieuw vriendinnetje. Zo geeft het niet als het landschap saai is!

----------

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 97: 2725 km. (nu in: Rabanal del Camino)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 98 - 7 juli -33 km

R:

Vandaag over de Montes de León heen, groene heuvels, onherbergzaam, met steile rotsdalletjes erin. Amper dorpjes, het moet voor de vroegere pelgrim een eenzaam traject zijn geweest. Hoewel we vroeg begonnen te lopen werd het halverwege de helling al warm. Dat bleef het de rest van de dag.

Maar het was mooi. Groen, paadjes tussen bloeiende bremstruiken, vele andere bloemen. Geel bloeiende brem: vanaf België tot hier begeleidt hij ons. Van alles wat bloeit is dat de meest aanwezige, steeds weer is hij er, vooral op hellingen, met misschien bloeiende liguster als 2e. Ook loofbomen weer: grote oude eiken, kastanjes. Nu we de kust van Galicië naderen wordt het groener. Dat bevalt ons wel.

Op het hoogste punt passeerden we het Cruz de Ferro, een 5 m hoge boomstam met een metalen kruis erop. Een belangrijk punt voor pelgrims. Iedereen pauzeerde er dan ook langdurig. Jeannette liet een klein presentje achter dat zij kreeg bij ons vertrek op 1 april. Want het cruz heeft een traditie. Al heel lang leggen bedevaartgangers hier een steen neer die ze hebben meegebracht (soms van thuis), als symbool van de last die ze met zich meedragen en waarvan ze zich kunnen bevrijden door hun pelgrimstocht naar Jacobus. Nou, aan de enorme berg stenen te oordelen is de mens een tobberige diersoort. De boomstam is door alles wat eraan gehangen is een souvenirboom.

Halverwege op een terrasje citroenlimonade gedronken. De bazin wees ons apart een schaduwrijk zitplekje, gaf er gratis een bakje groente-tapas bij en wreef ons bemoedigend over de bezwete rug. Zoals de zoentjes die Jeannette gisteren kreeg: het voelt goed om je gesteund te weten. Want eerlijk gezegd: het laatste stuk is zwaar, met veel hoogteverschil, in de warmte, met pijntjes hier en daar.

Geland in Ponferrada waar het feest is. We zien het een tijd aan vanaf een terras, maar voor zulke dingen zijn we gewoon te moe. Eten en slapen.

----------

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 97: 2758 km. (nu in: Ponferrada)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 99 - 8 juli - 25 km

R:

Vroeg door de straten van Ponferrada de stad uitgelopen. Daarna door een dichtbebouwd gebied van wijngaarden, akkertjes en dorpjes. Het was een onverharde weg, droog, stoffig, keiig. Het ging op en neer, en het was behoorlijk warm. We liepen door kersenboomgaarden en kochten een zak bij een boerin. Zo lekker heb ik ze in geen jaren gehad.

Na 25 km gestopt in Villafranca del Bierzo. Mooi oud plaatsje, met aan de ingang de zogenaamde Santiago-kerk, met een rijk versierde toegang aan de noordkant. Dat is op zich apart, maar is gericht naar de jacobsweg. Want pelgrims die te ziek waren om Santiago te halen konden hier hun absolutie krijgen, en betraden de kerk door de Puerta del Perdón (poort van de vergiffenis). Achter de kerk ligt dan ook een groot kerkhof.

Toen terug naar Ponferrada, met de taxi. Want we hebben hier afgesproken met zoon Roemer, die in China woont maar met vakantie in Nederland is. Hij is helemaal hierheen komen rijden om ons te zien. Daar verheugen we ons uiteraard heel erg op!

Morgenochtend weer per taxi naar Villafranca om de tocht daar weer op te pakken. Maar eerst een welkome onderbreking.

----------

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 99: 2783 km. (nu in: Villafranca del Bierzo)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 100 - 9 juli - 35 km

R:

Gisteren was zoon Roemer op bezoek, samen met een vriendin. Dat was heel gezellig. Eerst biertje gedronken op een vol pleintje in de oude binnenstad, daarna gegeten. Het deed ons goed hem weer eens te zien, helemaal uit China.

Vanochtend met de taxi terug naar Villafranca en daar gaan lopen. Ons gidsje waarschuwde tegen de weg door het dal: er zou veel verkeer rijden, er zou geen voetpad zijn zodat je op de weg moest lopen. Beter was het bovenlangs te gaan: veiliger, mooier. Dat betekende wel 400 meter stijgen en verderop in hetzelfde dal weer afdalen. We gokten op de weg en dat was maar goed. Vrijwel geen auto`s, en een gescheiden voetpad. Een rustige wandeling door een mooi dal, door mooie dorpjes.

We pauzeerden om te eten in een stil weitje. We zaten rustig onze boterhammen met worst en kaas te eten, toen 4 koeien over het pad kwamen aanlopen, de beldrager voorop. Stonden vanaf het pad te kijken naar 2 mensen die in het weiland zaten te eten. Het was de omgekeerde wereld. Toen stapten ze op ons af en stonden boven ons te blazen en te kwijlen. Een paar klappen op de biefstuk en het probleem was voorbij.

Maar daarna moest er 750 m gestegen worden. Een schitterende stijging! Een goed pad door een mooi bos, later tussen weilanden, door holle weggetjes met onvoorstelbaar veel bloemen. En prachtige uitzichten, in de volle zon, over de heuvels van dit gebied. Na alle eindeloze graanvelden tussen Burgos en León was dit een verademing. Groen, bomen, bloemen! We bereikten de pas bij O Cebreiro. Een eeuwenoud dorp, waar het vaak guur is en al heel lang pelgrims worden opgevangen. Men leefde in pallozas, merkwaardige natuurstenen huizen, ovaal, met rietdak tot bijna op de grond. Vlak voor de pas gingen we de provincie Galicië binnen. Hier wordt elke 500 m de nog te lopen afstand naar Santiago aangegeven op stenen palen langs de kant. We zitten nu in een albergue bij kilometerpaal 145.

Nog 145 kilometer. Het einde nadert, Santiago is in zicht. Het is nog 4 dagen lopen om uiteindelijk zaterdag ons einddoel, het graf van Jacobus, te bereiken.

----------

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 100: 2818 km. (nu in: Hospital de la Condesa)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.